Gramatura papieru: jaka do jakiego druku?
Niezależny poradnik, zaktualizowany . Praktyka różni się w zależności od zakładu: poproś drukarnię o potwierdzenie wartości.
Gramatura to masa jednego metra kwadratowego papieru, wyrażona w g/m² (potocznie mówi się o „gramach”). To pierwsze kryterium, o które pyta się przy wycenie. Daje pojęcie o sztywności papieru, ale nie bezpośrednio o jego grubości: ta zależy także od wolumenu papieru (zob. niżej).
Typowe gramatury dla poszczególnych produktów
Poniższe przedziały to powszechna praktyka drukarni, a nie normy. Każdy zakład ma własną ofertę: zapytaj o dostępne papiery i, jeśli to możliwe, o próbkę.
| Produkt | Typowa gramatura | Częsty papier |
|---|---|---|
| Kserokopie, materiały na zajęcia, korespondencja | 80 g/m² (90–100 g/m² dla staranniejszego efektu) | offsetowy (niepowlekany) |
| Papier firmowy | 90–120 g/m² | offsetowy, aby można było na nim pisać i drukować w drukarce |
| Ulotki | 135–170 g/m² (do 250 g/m² dla sztywnej ulotki) | kredowy matowy, satynowy lub błyszczący |
| Foldery składane | 135–170 g/m² | kredowy; powyżej ok. 170 g/m² zalecane bigowanie, aby zgięcie nie pękało |
| Strony wkładu broszur, katalogów | 90–170 g/m² | kredowy lub offsetowy |
| Strony wkładu książek (powieść) | 70–90 g/m² | offsetowy lub objętościowy, często kremowy |
| Okładki broszur i książek | 250–350 g/m² | kredowy lub karton, często foliowany |
| Plakaty do wnętrz | 135–170 g/m² lub papier fotograficzny | kredowy lub fotograficzny |
| Pocztówki, zaproszenia, zawiadomienia okolicznościowe | 300–350 g/m² | kredowy, karton lub papier ozdobny |
| Wizytówki | 300–350 g/m² (więcej dla grubych lub kaszerowanych kartonów) | kredowy matowy, karton lub papier ozdobny |
| Prace dyplomowe i doktorskie | 80–100 g/m² na wkład | offsetowy; okładka z kartonu lub twarda, zależnie od oprawy |
Rodzaje papieru
- Offsetowy (niepowlekany): naturalna, lekko chłonna powierzchnia. Można na nim pisać długopisem i drukować w drukarce biurowej. Kolory są nieco mniej żywe. To papier do ksero, papier firmowy i papier większości powieści.
- Kredowy (powlekany): papier otrzymuje powłokę (na bazie pigmentów mineralnych), która wygładza powierzchnię i zatrzymuje farbę na wierzchu. Kolory i zdjęcia są ostrzejsze. Występuje w trzech wykończeniach:
- błyszczący: żywe kolory, odblaski; idealny do zdjęć, gorszy do długich tekstów;
- matowy: bez odblasków, wygodny w czytaniu, stonowany efekt;
- satynowy lub półmatowy („silk”): pośredni.
- Objętościowy: papier niepowlekany, puszysty i lekki w stosunku do swojej grubości; stosowany w książkach do czytania, nadaje publikacji „objętość”.
- Papiery ozdobne: żeberkowe, strukturalne, barwione, z recyklingu… Efekt i cena bardzo zróżnicowane; sprawdź, czy nadają się do danej techniki druku (niektóre źle przechodzą przez maszyny cyfrowe).
Wolumen: dlaczego gramatura nie mówi wszystkiego
Wolumen (po angielsku bulk) mierzy objętość papieru: to stosunek grubości do gramatury.
wolumen (cm³/g) = grubość (µm) ÷ gramatura (g/m²)
Im wyższy wolumen, tym grubszy papier przy tej samej gramaturze. Kilka wartości publikowanych przez jednego producenta (Arctic Paper, karty techniczne; wartości „docelowe”, mogą się zmieniać):
| Papier | Rodzaj | Gramatura | Grubość | Wolumen |
|---|---|---|---|---|
| Arctic Silk+ | kredowy satynowy | 115 g/m² | 107 µm | ≈ 0,93 |
| Arctic Matt | kredowy matowy | 115 g/m² | 113 µm | ≈ 0,98 |
| Arctic Volume White | kredowy matowy o wysokim wolumenie | 115 g/m² | 126 µm | ≈ 1,1 |
| Amber Graphic | offsetowy niepowlekany | 90 g/m² | 110 µm | ≈ 1,22 |
| Munken Print Cream 15 | objętościowy (książkowy) | 90 g/m² | 135 µm | 1,5 |
Jak widać, papier objętościowy 90 g/m² jest grubszy niż kredowy 115 g/m². Orientacyjnie (do potwierdzenia w karcie wybranego papieru):
- kredowy satynowy: wolumen ok. 0,9–1 (błyszczący bywa jeszcze nieco cieńszy);
- kredowy matowy: ok. 1–1,1;
- offsetowy: ok. 1,2–1,3;
- objętościowy: ok. 1,5–2 („Munken Print Cream 15” oznacza wolumen 1,5; istnieją wersje 18, czyli 1,8).
Wolumen ma znaczenie przede wszystkim dla książek i broszur: decyduje o grubości grzbietu (zob. poradnik Grubość grzbietu) i o wrażeniu w dłoni.
Praktyczne wskazówki
- Poproś o próbkę lub „makietę białą” (niezadrukowany egzemplarz) książki lub broszury: to najlepszy sposób, aby ocenić dotyk i grubość.
- Pamiętaj o nieprzezroczystości: zbyt cienki papier prześwituje, zwłaszcza przy ciemnych aplach.
- Pamiętaj o wadze przy wysyłce pocztowej: kilka gramów więcej na egzemplarz może zmienić przedział opłaty pocztowej.
- Foliowanie: na okładce z papieru kredowego chroni przed zarysowaniami i odciskami palców.
Źródła
- Arctic Paper, karta techniczna Munken Print Cream: https://preproduction.arcticpaper.com/globalassets/arcticpaper.com/documents/backup-tds-products/1-munken/en/munken-print-cream.pdf
- Arctic Paper, karta techniczna Arctic Matt: https://preproduction.arcticpaper.com/globalassets/arcticpaper.com/documents/backup-tds-products/5-arctic/en/arctic-matt.pdf
- Arctic Paper, karta techniczna Arctic Silk+: https://preproduction.arcticpaper.com/globalassets/arcticpaper.com/documents/backup-tds-products/5-arctic/en/arctic-silk-plus.pdf
- Arctic Paper, Arctic Volume White: https://www.arcticpaper.com/our-products/our-brands/arctic-volume/arctic-volume-white/
- Arctic Paper, karta techniczna Amber Graphic (udostępniona przez Paper.co.uk): https://www.paper.co.uk/wp-content/uploads/2025/01/Amber-Graphics-Data-Sheet-11-24.pdf
Najczęstsze pytania
Jaka gramatura na ulotkę?
Zwykle 135–170 g/m² na papierze kredowym. Poniżej ulotka wydaje się lekka; powyżej 250 g/m² wchodzi się już w kategorię kart.
Jaka gramatura na wizytówkę?
Najczęściej 300–350 g/m². Niektóre drukarnie oferują grubsze kartony lub kartony kaszerowane, dające wrażenie produktu premium.
Jaką gramaturę ma papier do ksero?
80 g/m² to standardowa gramatura papieru biurowego. Papier 90 lub 100 g/m² jest nieco bardziej nieprzezroczysty, dla staranniej wykonanego dokumentu.
Kredowy matowy czy błyszczący?
Błyszczący wydobywa zdjęcia, ale daje odblaski; matowy lepiej się czyta i łatwiej się na nim pisze. Satynowy (półmatowy) to rozwiązanie pośrednie.
Czy dwa papiery o tej samej gramaturze mają tę samą grubość?
Nie. Grubość zależy też od wolumenu: papier objętościowy 90 g/m² może być grubszy niż kredowy matowy 115 g/m².
Wersja tekstowa : Markdown