# Przygotowanie pliku do druku: spad, CMYK, PDF/X

Dobrze przygotowany plik to druk zgodny z tym, co widzisz na ekranie, bez poprawek wymienianych z drukarnią i bez opóźnień. Ta strona wyjaśnia podstawowe pojęcia, a następnie punkty do sprawdzenia dla każdej grupy produktów. W razie wątpliwości **poproś drukarnię o specyfikację lub szablon**: jej wytyczne zawsze mają pierwszeństwo przed ogólnym poradnikiem.

## Najważniejsze pojęcia

### Format netto, spad i margines bezpieczeństwa

- **Format netto**: wymiary druku po obcięciu (np. 85 × 55 mm dla wizytówki).
- **Spad**: gilotyna nigdy nie tnie z dokładnością do dziesiątej części milimetra. Jeśli kolorowe tło lub obraz dochodzi do krawędzi, przedłuż je o **2–3 mm** poza format netto (z każdej strony). Ten naddatek zostaje odcięty; zapobiega powstaniu białej linii. Wizytówkę 85 × 55 mm przygotowuje się więc w formacie 91 × 61 mm z 3 mm spadu.
- **Margines bezpieczeństwa**: z tego samego powodu trzymaj teksty i logo **co najmniej 3 mm do wewnątrz** od linii cięcia.
- **Znaczniki cięcia**: oznaczenia dodawane przy eksporcie do PDF, wskazujące miejsce cięcia. Zapytaj drukarnię, czy ich potrzebuje.

### CMYK czy RGB

- Ekran wyświetla obraz w **RGB** (czerwony, zielony, niebieski: światło).
- Drukarnia pracuje w **CMYK** (cyan, magenta, żółty, czarny: farby druku czterokolorowego).
- Niektóre bardzo żywe kolory RGB (fluorescencyjne zielenie, elektryczne błękity, pomarańcze) **nie istnieją** w CMYK: wychodzą bardziej matowe. Samodzielna konwersja pozwala zobaczyć efekt przed drukiem i go skorygować.
- **Kolory dodatkowe** (Pantone): farby przygotowane w dokładnym odcieniu, stosowane w offsecie i sitodruku dla koloru marki; przewiduj je tylko wtedy, gdy drukarnia je oferuje.
- **Wyjątek**: odbitki fotograficzne i wydruki fine art wykonuje się często z plików RGB z osadzonym profilem; konwersją zajmuje się laboratorium.

### Czerń

- W **tekstach** stosuj **100 % samej czerni** (C0 M0 Y0 K100): ostra, bez przesunięć kolorów przy małych literach.
- Przy **dużych czarnych aplach** drukarnia może zalecić „czerń wzbogaconą” (czerń z dodatkiem pozostałych farb) dla głębszej czerni. Zapytaj o zalecany skład: zbyt duże łączne pokrycie farbą źle schnie.

### Rozdzielczość obrazów

Rozdzielczość mierzy się w **punktach na cal (dpi)** w **rozmiarze druku**. Obraz o szerokości 1200 pikseli wydrukowany na 10 cm ma rozdzielczość 1200 ÷ (100 ÷ 25,4) ≈ 305 dpi.

- **300 dpi**: małe formaty oglądane z bliska (wizytówki, ulotki, broszury, zdjęcia).
- **100–150 dpi**: wielki format oglądany z daleka (duże plakaty, banery, roll-upy).
- Powiększenie obrazu w programie nie dodaje szczegółów: wyjdź od oryginalnego pliku.
- **Logo i teksty** powinny pozostać **wektorowe** (nie jako obraz): są ostre w każdym rozmiarze.

[Kalkulator](https://imprimeur.paris/pl/guides/calculateurs/) przelicza piksele, dpi i rozmiar druku.

### Fonty

Jeśli drukarnia nie ma Twojego fontu, jej program go zastąpi i układ się zmieni. Dwa rozwiązania:

- **osadzić** fonty w PDF (domyślna opcja eksportu PDF do druku);
- **zamienić je na krzywe** (przekształcić tekst w obrysy), czego wymaga się głównie przy wielkim formacie, foliach samoprzylepnych i wycinaniu. Zachowaj wersję bez krzywych, aby móc wprowadzać poprawki.

### PDF i PDF/X

**PDF/X** to rodzina norm ISO (ISO 15930) do wymiany plików do druku: osadzone fonty, zdefiniowane kolory, zadeklarowany format strony i spad. Najczęściej stosowane:

- **PDF/X-1a**: wszystko w CMYK (i kolorach dodatkowych), bez przezroczystości; najbardziej „bezpieczny”, gdy drukarnia nie określiła swoich wymagań.
- **PDF/X-4**: dopuszcza przezroczystość i zarządzanie kolorem (RGB z profilem); zalecany w wielu nowoczesnych procesach druku.

Programy do składu (InDesign, Affinity Publisher, Scribus…) oferują te ustawienia przy eksporcie. Zapytaj drukarnię, który preferuje.

## Co sprawdzić w zależności od produktu

### Małe formaty: wizytówki, ulotki, foldery składane, pocztówki, zaproszenia, papeteria

- PDF, najlepiej PDF/X;
- spad 2–3 mm z każdej strony;
- teksty i logo co najmniej 3 mm od linii cięcia;
- obrazy w rozdzielczości 300 dpi w rozmiarze druku;
- kolory w CMYK (druk czterokolorowy), nie w RGB;
- fonty osadzone lub zamienione na krzywe;
- czarny tekst wyłącznie w 100 % czerni.

W przypadku folderu przygotuj plik w **formacie rozłożonym** i poproś o szablon: przy składaniu zwijanym (do środka) skrzydełko, które chowa się do wewnątrz, jest nieco węższe.

### Wielki format: plakaty, roll-upy, banery, oklejanie witryn, tablice, szyldy

- PDF w skali 1:1 lub 1:10 (do potwierdzenia z drukarnią: powyżej pewnego rozmiaru pracuje się w skali pomniejszonej, a drukarnia powiększa);
- spad zależny od wykończenia: przy oczkach lub zgrzewach często 2–5 cm;
- obrazy 100–150 dpi w rzeczywistym rozmiarze (w skali 1:10 potrzeba więc 1000–1500 dpi w pliku);
- kolory w CMYK;
- fonty zamienione na krzywe;
- marginesy bezpieczeństwa na oczka i stopkę roll-upów (dół materiału chowa się w konstrukcji).

### Materiały samoprzylepne: naklejki, etykiety

- PDF wektorowy;
- linia cięcia (kształt) na osobnej warstwie, w nazwanym kolorze dodatkowym (dokładną nazwę, np. „CutContour”, podaje drukarnia);
- spad 2 mm wokół linii cięcia;
- kolory w CMYK; na podłożu przezroczystym **poddruk białym** na osobnej warstwie, inaczej kolory wyglądają na przezroczyste;
- fonty zamienione na krzywe.

### Wydawnictwa: broszury, katalogi, czasopisma, książki, prace dyplomowe

- PDF **strona po stronie**, w kolejności czytania (nie w rozkładówkach ani po impozycji);
- liczba stron podzielna przez 4 przy oprawie zeszytowej (zob. [Liczba stron](https://imprimeur.paris/pl/guides/pagination-brochure/));
- spad 3 mm;
- marginesy wewnętrzne wystarczające dla oprawy, zwłaszcza klejonej;
- okładka w osobnym pliku, z grubością grzbietu obliczoną dla danego papieru (zob. [Grubość grzbietu](https://imprimeur.paris/pl/guides/epaisseur-dos/));
- obrazy 300 dpi, kolory w CMYK;
- fonty osadzone.

### Plany i wydruki A0

- PDF wektorowy w skali;
- format strony równy formatowi druku (A0, A1…);
- grubość linii co najmniej 0,1 mm, inaczej cienkie linie znikają;
- warstwy spłaszczone, aby wydruk odpowiadał temu, co widzisz.

### Odbitki fotograficzne, fine art, reprodukcje dzieł sztuki

- plik JPEG lub TIFF w pełnej rozdzielczości;
- osadzony profil kolorów (sRGB lub Adobe RGB, do potwierdzenia z laboratorium);
- 300 dpi w rozmiarze odbitki;
- bez nadmiernego wyostrzania: laboratorium dostosowuje ostrość do papieru.

### Tekstylia: koszulki, torby bawełniane

- grafika wektorowa lub przezroczysty PNG w 300 dpi;
- ograniczona liczba kolorów w sitodruku: każdy kolor wymaga osobnego sita, a więc kosztu przygotowania;
- podane wymiary nadruku;
- określony kolor tkaniny (jasna grafika na ciemnej tkaninie wymaga często podkładu).

### Gadżety reklamowe, kubki

- grafika wektorowa;
- pole zadruku i wymiary podane przez drukarnię;
- kolory dodatkowe, jeśli są wymagane.

### Opakowania: pudełka, etui, torby

- szablon wykrojnika dostarczony przez drukarnię (nie rysuj go samodzielnie);
- linie cięcia i bigowania (zgięć) na osobnej warstwie;
- spad 3 mm;
- kolory w CMYK lub kolory dodatkowe;
- fonty zamienione na krzywe.

### Druk 3D

- plik STL, OBJ lub 3MF;
- zamknięta siatka („szczelna”): z dziurami obiektu nie da się wydrukować;
- sprawdzone jednostki i wymiary (model w calach zaimportowany jako milimetry staje się maleńki);
- zachowana minimalna grubość ścianek (zależy od maszyny i materiału).

### Pieczątki

Nie ma pliku do druku: przygotuj tekst lub logo i pożądany rozmiar; zakład sam wykona pieczątkę.

## Przed wysłaniem: krótka lista kontrolna

1. Otwórz wyeksportowany PDF (nie plik źródłowy) i sprawdź go w powiększeniu 100 %.
2. Skontroluj spad, marginesy i liczbę stron.
3. Sprawdź, czy żaden obraz nie jest nieostry w rzeczywistym rozmiarze.
4. Przeczytaj ponownie teksty: błąd wydrukowany w 500 egzemplarzach kosztuje sporo.
5. Przy ważnych pracach poproś o **proof** (we Francji BAT, „bon à tirer”, czyli akcept do druku): to dokument, który zatwierdzasz przed drukiem.

## Źródła

- Punkty kontrolne plików dla poszczególnych grup produktów serwisu imprimeur.paris.
- PDF Association, *ISO 15930 (PDF/X)*: https://pdfa.org/resource/iso-15930-pdfx/
- ISO 15930-4:2003, *PDF/X-1a*: https://www.iso.org/standard/39938.html

## Najczęstsze pytania

### Co to jest spad?

Margines 2–3 mm dodawany wokół formatu netto przez przedłużenie tła. Zapobiega powstaniu białej krawędzi, jeśli cięcie lekko się przesunie.

### Mój plik jest w RGB, czy to problem?

Kolory zostaną przekonwertowane do CMYK przy druku, a niektóre bardzo żywe odcienie wyjdą bardziej matowe. Skonwertuj plik samodzielnie, aby kontrolować efekt, z wyjątkiem odbitek fotograficznych.

### Jaka rozdzielczość dla drukowanego obrazu?

300 dpi w rozmiarze druku dla małych formatów; 100–150 dpi wystarczy dla plakatu lub banera oglądanego z daleka.

### W jakim formacie wysłać plik?

PDF, najlepiej PDF/X (PDF/X-1a lub PDF/X-4), z osadzonymi fontami. Odbitki fotograficzne wykonuje się raczej z plików JPEG lub TIFF.

### Dlaczego czarny tekst powinien być tylko w 100 % czerni?

Czerń złożona z czterech farb źle pasuje przy małych literach i daje nieostry tekst. Sama czerń (C0 M0 Y0 K100) pozostaje ostra.

---

Zaktualizowano 1 listopada 2026. Źródło : https://imprimeur.paris/pl/guides/preparer-son-fichier/